નામ રણનું ભલે નદી રાખો નહિ છીપાવે તરસ, લખી રાખો. જાતને આયનો બનાવીને જાતની સામે બે ઘડી રાખો. આંસુઓ શાયરીને આપી દ્યો આંખમાં ફક્ત શાયરી રાખો. એની મરજી એ આવે ના આવે આપણે બોર તો વીણી રાખો. ~ ધાર્મિક કોટક ‘ગોપાલ’ આવી ગઝલ વાંચવા મળે અને એને ઉવેખી શકાય નહીં. કેટલું ઊંડાણ! ટૂંકી બહેરમાં લાં..બો કૂદકો!
અસંખ્ય મુજ બાંધવો ~ કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી અસંખ્ય મુજ બાંધવો રવડતા, સડ્યાં ચીંથરાંધરી શરીર-માળખે કકડતી ધ્રૂજે ટાઢમાં;સહે સળગતા બપોર-દવ ચૈત્ર-વૈશાખના,વિતાન ઘર-છાપરું : દિશ દીવાલ : શય્યા ધરા! અસંખ્ય મુજ રાંકડાં કકળતાં રહે લાડકાંભૂખે ટળવળી : અને હૃદય દુઃખના તાપમાંબળી-સમસમી પડે સકળ પાશવી પાપમાં.રમે મરણ જીવને અતુલ માનવીનાં મડાં. પરંતુ નવ હું સ્તવું વચન આળપંપાળનાં,ન ઇચ્છું લવલેશ લ્હાવ ધન,
મને ઓઢાડો અજવાળું ~ નેહા પુરોહિત ભીતરના અંધાર વચાળે હું જ મને ના ભાળું,મને ઓઢાડો અજવાળું. માટીમાંથી કુંભ બને ને ધાતુમાંથી લોટી,કાયા ઘડવા કિયો પદારથ લીધો હરિવર ગોતી?રણકારે પરખાય ઘડૂલો, લોટી, માણસ માળું,મથીમથીને થાકી તો પણ હું જ મને ના ભાળું,મને ઓઢાડો અજવાળું. અંધારે આ દેહ ઘડ્યો, અજવાળે આપ્યા શ્વાસ,પછીય રોજેરોજ દીધાં છે અંધારાં અજવાસ!દોષ તમારો
સદા રાત્રે જ્યાં હું સદા રાત્રે જ્યાં હું બીડું છું ઘરનાં દ્વાર, થતું કેરહી જાઉં થોડો ખુદ હું ઘરની બ્હાર અચૂકે; કરી નક્કી જ્યાં હું પથ અમુક કે એક ગ્રહું છું;અરે, ના લીધો તે પથ પછી ન કેડો મુજ મૂકે; કર્યાં કોણે આવાં મુજ અખિલનાં બે અડધિયાં ?અને એ બે વચ્ચે કુણ થઈ વળી આડશ
સપાટીની સાથે સપાટીની સાથે એ પાતાળ રાખે,રહી મૌન ભીતરને વાચાળ રાખે. સમંદર, ખલાસી, હલેસા ને હોડી,પરસ્પર અનાયાસ સંભાળ રાખે. પ્રકટ જે કરે તે શિકારી બને છે.છુપાવીને મનમાં બધા જાળ રાખે. રહે તંગ વાતાવરણ આ નગરનું,સતત કાળજી એ રખેવાળ રાખે. કરામતને આંબી ગઈ છે સહજતા,પછી ઓલિયો શાને જંજાળ રાખે? કથામાં ડુબાડી શરતને ભુલાવે,હુનર બહુ મજાનું એ
ગુફ્તગૂમાં રાત ગુફ્તગૂમાં રાત ઓગળતી રહી;ને શમાઓ સ્પર્શની બળતી રહી. સ્વપ્નમાં એકાંતનો પગરવ હતો,રાતરાણી ગીત સાંભળતી રહી. વૃક્ષની ડાળેથી ટહુકાઓ ગયા,પાનખરની પાંખ સળવળતી રહી. ઊંટનાં પગલાંમાં હું બેસી રહ્યો,જીભ એ મૃગજળની સળવળતી રહી. હાથમાં અવસર તણું દર્પણ હતું,ને નજર વેરાનમાં ઢળતી રહી. હું કોઈ સંબંધનું આકાશ છું,શબ્દની રેખાઓ ઓગળતી રહી. ~ મનહરલાલ ચોક્સી ‘મુનવ્વર’ (29.9.1919 – 4.5.2005)
હું રાજી રાજી ~ ચિનુ મોદી હું રાજી રાજી થઇ ગયો છું જોઈ જોઈનેસપનાંઓ તારા આવી ગયા ન્હાઇ ધોઇને એમ જ નથી આવ્યું આ ગગન મારા ભાગમાંખાલીપો હું ય પામ્યો છું મારાઓ ખોઇને એવું તો કોણ છે નિકટ કે ક્રોધ હું કરુંઆંખોને લાલઘુમ હું રાખું છું રોઇને અમને જીવાડવા તો એ રાજીને રેડ છેતારા વગર શું
આપણી વચ્ચે ~ ચિનુ મોદી આપણી વચ્ચે અબાધિત કાળનાં પોલાણ છેઆપને પણ જાણ છે ને હા, મને પણ જાણ છે. છિન્ન પડઘાઓ થઈને મૌનમાં ઢળતાં પ્રથમઆપણી વાણીનું પ્હાડોમાં જરી રોકાણ છે. દૂર સાથે ચાલીને પાછો વળું છું એકલોઆપણી વાટે ગરમ વંટોળનાં મંડાણ છે. ધૂળની ડમરી થઇ પગલાં બધાં ઊડી ગયાંઆપણી વીતી ક્ષણોનું આ નવું પરિમાણ છે.
ઝાડ એકલું જાગે ઝાડ એકલું અમથું જાગે,બહુ એકલવાયું લાગે… પવન પાંદડું સ્હેજ હલાવી પૂછે ખબર પરોઢે,બપોર વચ્ચે બખોલનો બંજર ખાલીપો ઓઢે;બંધ પોપચાં મીઠ્ઠાં શમણાં માગે,બહુ એકલવાયું લાગે… દળી દળી અજવાળું સૂરજ દડે ખીણમાં સાંજે,હડી કાઢતી હવા ડાળ પર બેસી ટહુકા આંજે;એક લ્હેરખી ઊંડા તળને તાગે,બહુ એકલવાયું લાગે… અંધારાને અભણ આગિયા પાડે પછી ઉઝરડા,અદ્ધર આભે ઝગમગ
સાંજનું ધણ ~ વિજુ ગણાત્રા સાંજનું ધણ સૂર્યની સાથે પળે તો છો પળેગામ ગોરજનું વસે તો છો વસે સાગર તળે. ડૂબતી ઠંડી હવાને હાથ છે પણ નખ નથીવે૨ લેતાં હિમનો આકાર પળપળ ઓગળે. મ્યાનને દરમ્યાનનું પાણી ચડે તલવાર પરરાજવી રાજેન્દ્ર ખાંડું આજ છો પાછું વળે. સાત સૈયર આઠ ફેરા પીપળો પાતાળ છેદસ્તખત પોતે પછી આ છાપ
