મેં જોયોબજારમાં એક પુરુષને, એક સ્ત્રી ખરીદતાં મારે પણ ખરીદવો છે, એક પુરુષસાફ દાઢીમૂછ, ચોખ્ખા કપડાં, ઓળેલા વાળશરીર અને સ્નાયુઓ દેખાય એમ મુકાયો હોય જેમુખ્ય માર્ગ પર, વેચાવાતેને કોલરથી ખેંચીરિક્ષામાં ફેંકવો છેતેની ગરદન, પેટ અને છાતીમાં આંગળીઓ નાખીઘેર લાવી પટકવો છે પથારીમાંને પેટ ભરાય એટલેએડીવાળાં સેન્ડલથી ફટકારી, ગંદી ગાળો દઈહડસેલી મૂકવો છે: ‘ચાલ ફૂટ… તારી
પ્રથમ ખૂલ્લી આંખે એ સપના ગણે છે,પછી સ્વપ્નમાં આવી ચૂંટી ખણે છે. આ માણસ અજાયબ ને અવળુ ભણે છે,ફસલને નહીં, વાવણીને લણે છે. નથી હોશ એને કે ગૂંગળાઈ જાશે…એ બારી વિનાની ઈમારત ચણે છે. વચન આપીને પણ ક્યાં આવે છે એ, સૈં !છતાંયે સતત પગરવો રણઝણે છે. વિના કારણે પહેલા વિખરાઈ જાશે,પછી એ સમેટીને ખુદને
પાણી આપી જાતિ પૂછી. વાત મને આ કાયમ ખૂંચી. દસે દિશાએ દરવાજા છે, ખોલો તાળું લ્યો દઉં કૂંચી. અંદર જગ્યા આપે સૌને, એ મેડી છે સૌથી ઊંચી. કામ કર્યું સહુએ જોવાનું, કોણે, કોની આંખો લૂંછી ! કણકણમાં વસવાટ કરે છે, એની કરવી શી જાસૂસી ! ટોળામાં જીવે છે લોકો, અમને એમાં ક્યાં છે રૂચી ?
જનનીના હૈયામાં પોઢંતા પોઢંતા પીધો કસુંબીનો રંગધોળાં ધાવણ કેરી ધારાએ ધારાએ પામ્યો કસુંબીનો રંગહો રાજ મને લાગ્યો કસુંબીનો રંગ….. બહેનીના કંઠે નીતરતાં હાલરડાંમાં ઘોળ્યો કસુંબીનો રંગભીષણ રાત્રિ કેરા પહાડોની ત્રાડોએ ચોળ્યો કસુંબીનો રંગહો રાજ મને લાગ્યો કસુંબીનો રંગ….. દુનિયાના વીરોનાં લીલા બલિદાનોમાં ભભક્યો કસુંબીનો રંગસાગરને પારે સ્વાધીનતાની કબરોમાં મહેક્યો કસુંબીનો રંગહો રાજ મને લાગ્યો કસુંબીનો
કૂવા કાંઠે ઠીકરી, કાંઇ ઘસી ઊજળી થાય,મોરબીની વાણિયણ મચ્છુ પાણી જાય આગળ રે જીવોજી ઠાકોર,વાંહે રે મોરબીનો રાજા,ઘોડાં પાવાં જાય. કર્ય રે, વાણિયાણી, તારા બેડલાનાં મૂલ;જાવા દ્યો,જીવાજી ઠાકોર,જાવા દ્યો, મોરબીના રાજા,નથી કરવાં મૂલ;મારા બેડ્લામાં તારા હાથીડા બે ડૂલ…. કર્ય રે, વાણિયાણી, તારી ઇંઢોણીનાં મૂલ;જાવા દ્યો,જીવાજી ઠાકોર,જાવા દ્યો,મોરબીના રાજાનથી કરવાં મૂલ;મારી ઇંઢોણીમાં તારાં ઘોડલાં બે ડૂલ….. કર્ય રે,
નજર કરું ત્યાં નારાયણ ને હાથ ધરું ત્યાં હરિપગ મૂકું ત્યાં પુરુષોત્તમ ઘર, એ ઘરમાં હું ઠરી. હૈયાદૂબળી હું ને પાછી, મોઢે મોળી ખરીદીવો પ્રગટ્યો ત્યાંતો – ટવરક ટવરક વાતું કરી ! ઘંટી પાણી વાસીદું ને ચૂલો ઘરવખરીજ્યાં જ્યાં કામે લાગું ત્યાં ત્યાં મંદિર ને ઝાલરી ! ભવખેતરને ખેડી રાખ્યું, કૂવો કાંઠા લગીમેં તો વાવી
રહસ્યોના પડદાઓ ફાડી તો જો? ખુદા છે કે નહીં હાક મારી તો જો? પલાંઠી લગાવી ના બેસી રહે, તું મુઠ્ઠીઓ વાળીને ભાગી તો જો? ખબર પડશે આવે છે કેવી મજા, તું મુજ જેમ અશ્રુ દબાવી તો જો? હશે તો ઊઠી દોડવા માંડશે, તું પ્રારબ્ધને લાત મારી તો જો? ક્રમ વછૂટી જશે છોડતાં છોડતાં, તું પ્રીતિ તણી ગાંઠ વાળી તો જો?
આ હવામાં ક્યાંક તારી ગન્ધ છેતું નથી એ પણ સમયનો રંગ છે. હું શ્વસું કેવળ તને પાગલ થઇશ્વાસમાં એથી ધબકતો છંદ છે. આ પ્રતીક્ષાને મળે લાંબી ક્ષણોઓ સમય ! બદનામ તારો વંશ છે. આંખના ઝાકળ હવે ક્યાં બેસશે ?પાનખરની ચાલમાં પણ કંપ છે. ભીડમાં દોડ્યા કરું છું એકલીઆ વિરહ તારા સુધીનો પંથ છે… ~ રન્નાદે
આ શી ઊંડી રજની આજની ભણે ઊંડા ભણકાર! ઘેરી ગુહા આકાશની રે માંહિ સૂતો ઊંડો અન્ધકાર,ઊંડા ડૂબ્યા નભતારલા કંઈ ગૂઢ સન્દેશ વ્હેનાર રે;આ શી ઊંડી રજની! શાન્તિપૂર રેલી રહ્યું રે ઊંડું, અદભુત સહુ ઠાર,એ પૂરને ઝીણું ઝીણું હલાવી છાનો અનિલ રમે સુકુમાર રે;આ શી ઊંડી રજની! ડૂબી ઊંડી એ પૂરમાં રે તરુવરકેરી હાર,મોહમન્ત્રથી મૂઢ બની
આભમાં મ્હોર્યાં જળનાં મોટાં ઝાડ !ક્યાંય નહીં કો નદી અને ક્યાંય નહીં કો પ્હાડ !ઘૂમરી લેતા વાયરા સાથે ફરતાં એનાં મૂલ,સહજ લહર ઠરતાં સુગંધ ઝરતાં ઝીણાં ફૂલ,ધરતી સાથે પ્રીત એવી કેખરતાં થોડાં, ખરતાં ક્યારેક ગાઢ ! ડાળ ભરેલાં પાન એવાં ત્યાં કોઈ રહે ના પંખી,એટલે સકલ સૃષ્ટિ એણે ઉરથી ઝાંઝી ઝંખી !ઝંખના મારી એટલી કે
